ساعته مر او را دوزخ جاودانه واجب كند ، و ايمان صدساله سود ندارد . باز اهل مذهب سنت و جماعت آن است كه ورا موقوف دارند نه وعد مطلق دهند و نه وعيد مطلق ، حكم وى به مشيت معلق دارند ، اگر خواهد مر او را بيامرزد ، و آن از وى فضل باشد ؛ و اگر خواهد ورا عذاب كند ، و آن از وى عدل باشد ، و با عذاب كردن خلود نگويند به هيچ حال مؤمن را ، هرچند كه عاصى باشد محال باشد معصيت يك ساعته ايمان صدساله را غلبه كند ، و از تناقض قول ايشان يكى آن است كه با ما متفق‌اند كه اگر بنده‌اى صد سال كفر آرد ، و باز ساعتى ايمان آرد ، ايمان يك ساعته كفر صدساله تباه كند . و باز همى چنين گويند كه معصيتى كه نه كفر است ايمان صدساله را تباه كند از اين ظاهرتر تناقض كدام باشد ؟ ! و جمله مذهب اهل سنت و جماعت اندر عاصيان مسلمانان آن است كه حكم ايشان داير است ميان سه چيز ، مغفرت به مشيت يا بخشيدن به شفاعت يا عذاب كردن به مقدار معصيت . و همچنين از عبد الله بن عباس رضى الله عنه منقول است كه وى گفت كه هر مؤمنى كه بدان جهان رود با گناه ، خداى عز و جلّ با وى از سه كار يكى كند : يا به رحمت خود بيامرزد ، يا به شفاعت پيغمبر صلى الله عليه ببخشد ، يا به مقدار گناه عذاب كند ، و آخر آزاد كند و از دوزخ بيرون آرد . اما دليل مغفرت به مشيت قول خداى است عز و جلّ : إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ . و اما دليل شفاعت قول خداى تعالى است : عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً قيل مقام الشفاعة . و قال النبى صلى الله عليه و سلم شفاعتى لاهل الكبائر من امتى . و اما دليل عذاب قول خداى است عز و جلّ : إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً . اصل مذهب اين است كه بيان كرديم . « و اوجب بعضهم غفران الصغائر باجتناب الكبائر . » و گروهى از ايشان واجب ديدند آمرزيدن صغاير به ترك كبائر ، و گفتند هر كسى [ 136 ب ] كه وى گناهان بزرگ نكند ، صغيره‌هاى وى همه